ریتینر ارتودنسی یا نگهدارنده ارتودنسی وسیله ای است که بعد از پایان مرحله فعال درمان ارتودنسی استفاده می شود تا دندان ها در موقعیت جدید خود باقی بمانند. وقتی براکت ها یا سایر تجهیزات ارتودنسی از روی دندان ها برداشته می شوند، درمان به معنای واقعی کلمه تمام نشده است؛ زیرا بافت های اطراف دندان برای مدتی به زمان نیاز دارند تا با موقعیت جدید سازگار شوند. اگر بعد از ارتودنسی از ریتینر استفاده نشود یا طبق برنامه متخصص ارتودنسی کنار گذاشته شود، احتمال برگشت بخشی از نامرتبی دندان ها وجود دارد. این تغییر ممکن است به صورت چرخش دندان، ایجاد فاصله یا شلوغی مجدد دندان ها دیده شود.
به همین دلیل، ریتینر بخشی مهم از مرحله نگهداری درمان ارتودنسی است. نوع ریتینر، مدت استفاده و تعداد ساعات قرار گرفتن آن در دهان برای هر فرد متفاوت است و بر اساس وضعیت دندان ها و تشخیص متخصص تعیین می شود.
علت استفاده از ریتینر بعد از ارتودنسی چیست؟
علت استفاده از ریتینر بعد از ارتودنسی این است که دندان ها پس از حرکت، تمایل طبیعی دارند تا تا حدی به موقعیت قبلی خود برگردند. این اتفاق به عوامل مختلفی مانند کشش الیاف اطراف دندان، فشار عضلات لب و زبان، رشد فک و تغییرات طبیعی مربوط به افزایش سن ارتباط دارد.
در طول درمان ارتودنسی، فشار کنترل شده باعث حرکت تدریجی دندان ها می شود. پس از رسیدن دندان ها به موقعیت مطلوب، استخوان و بافت های اطراف آنها هنوز کاملا با شرایط جدید سازگار نشده اند. ریتینر در این مرحله مانند یک نگهدارنده عمل می کند و به تثبیت موقعیت دندان ها کمک می کند.
بنابراین حتی اگر دندان ها در پایان ارتودنسی کاملا صاف و مرتب به نظر برسند، استفاده از ریتینر اهمیت خود را از دست نمی دهد.
ریتینر چه کاربردی دارد؟
مهم ترین کاربرد های ریتینر عبارتند از:
- حفظ موقعیت جدید دندان ها بعد از ارتودنسی
- کاهش احتمال برگشت نامرتبی دندان ها
- کمک به تثبیت نتیجه درمان ارتودنسی
- حفظ فاصله مناسب بین دندان ها
- جلوگیری از چرخش مجدد بعضی دندان ها
- حفظ اصلاح ایجاد شده در قوس دندانی
- کمک به ماندگاری نتیجه درمان در بلند مدت
در بعضی بیماران، ریتینر علاوه بر حفظ نتیجه ارتودنسی می تواند برای مدت مشخصی به کنترل تغییرات جزئی موقعیت دندان ها نیز کمک کند.
انواع ریتینر ارتودنسی
ریتینر ها از نظر ساختار به چند گروه اصلی تقسیم می شوند. انتخاب نوع مناسب به شرایط دندان ها، میزان اصلاح انجام شده و نظر متخصص ارتودنسی بستگی دارد.
ریتینر ثابت
ریتینر ثابت معمولا یک سیم باریک است که در سطح داخلی تعدادی از دندان ها، به ویژه دندان های جلویی، متصل می شود. چون این وسیله در قسمت پشت دندان قرار دارد، معمولا هنگام صحبت کردن یا لبخند زدن دیده نمی شود.
یکی از مزیت های آن این است که بیمار لازم نیست هر روز به یاد داشته باشد آن را داخل دهان قرار دهد. با این حال، تمیز کردن اطراف سیم اهمیت زیادی دارد، زیرا تجمع پلاک در اطراف آن می تواند احتمال پوسیدگی یا التهاب لثه را افزایش دهد.
ریتینر متحرک
ریتینر متحرک وسیله ای است که بیمار می تواند آن را برای غذا خوردن و تمیز کردن دهان خارج کند. این نوع ریتینر معمولا بر اساس قالب یا اسکن دندان های بیمار ساخته می شود. مهم ترین نکته در استفاده از ریتینر متحرک، رعایت برنامه ای است که متخصص تعیین کرده است. اگر بیمار به صورت نامنظم از آن استفاده کند، احتمال جابه جایی مجدد دندان ها افزایش پیدا می کند.
ریتینر شفاف چیست؟
ریتینر شفاف از موادی ساخته می شود که ظاهر آن روی دندان ها کمتر قابل مشاهده است. این ویژگی باعث شده است بسیاری از افراد از نظر زیبایی آن را ترجیح دهند. این نوع ریتینر معمولا به شکل یک قالب شفاف روی دندان ها قرار می گیرد. با وجود ظاهر ساده، باید به طور منظم تمیز شود و هنگام استفاده نیز از گاز گرفتن غذا با آن خودداری شود.
ریتینر شفاف ممکن است در اثر استفاده طولانی مدت دچار تغییر رنگ یا آسیب شود و در صورت تغییر شکل، دیگر به خوبی روی دندان ها قرار نگیرد. در چنین شرایطی باید با متخصص ارتودنسی مشورت کرد.
مزایای ریتینر ارتودنسی چیست؟
استفاده صحیح از ریتینر ارتودنسی مزایای مهمی برای حفظ نتیجه درمان دارد. مهم ترین مزایا شامل موارد زیر است:
- حفظ نتیجه ارتودنسی: ریتینر کمک می کند دندان ها در موقعیتی که در پایان درمان به دست آمده اند باقی بمانند.
- کاهش احتمال برگشت دندان ها: دندان ها حتی سال ها بعد از ارتودنسی نیز ممکن است تغییر موقعیت دهند. استفاده از ریتینر می تواند این احتمال را کاهش دهد.
- حفظ فرم قوس دندانی: ریتینر به حفظ شکل ایجاد شده در قوس دندان ها کمک می کند.
- کمک به تثبیت درمان: با گذشت زمان، بافت های اطراف دندان با موقعیت جدید سازگارتر می شوند و نتیجه درمان ثبات بیشتری پیدا می کند.
- ظاهر بهتر در نوع شفاف: ریتینر های شفاف هنگام استفاده کمتر دیده می شوند و برای افرادی که دغدغه زیبایی دارند، گزینه قابل قبولی هستند.
آیا استفاده از ریتینر درد دارد؟
در روزهای اول استفاده، ممکن است احساس فشار، سفتی یا ناراحتی خفیف وجود داشته باشد. این احساس معمولا به دلیل فشاری است که ریتینر برای نگه داشتن دندان ها در موقعیت مناسب ایجاد می کند. اگر ریتینر به شکل صحیح ساخته شده باشد، نباید درد شدید یا زخم مداوم ایجاد کند. در صورت وجود درد قابل توجه، بریدگی لثه یا احساس فشار غیر طبیعی، بهتر است وسیله توسط متخصص بررسی شود.
همچنین اگر بیمار برای مدتی طولانی ریتینر را استفاده نکرده باشد، ممکن است هنگام قرار دادن مجدد آن احساس فشار بیشتری داشته باشد. در این شرایط نباید با زور آن را روی دندان ها قرار داد.
جهت دریافت مشاوره و نوبت معاینه فرم زیر را پر کنید
ریتینر را چند ساعت در روز باید استفاده کرد؟
مدت استفاده از ریتینر برای همه بیماران یکسان نیست. در بعضی افراد، متخصص ارتودنسی در ماه های اول استفاده طولانی تر را توصیه می کند و سپس تعداد ساعات استفاده کاهش پیدا می کند. در برخی بیماران نیز پس از یک دوره مشخص، استفاده شبانه کافی است. با این حال، برنامه دقیق باید توسط متخصص تعیین شود.
نکته مهم این است که مرحله نگهداری ممکن است سال ها ادامه داشته باشد. دندان ها حتی در افراد بدون سابقه ارتودنسی نیز در طول زندگی دچار تغییرات جزئی می شوند. بنابراین در بسیاری از موارد، استفاده طولانی مدت و طبق برنامه از ریتینر برای حفظ نتیجه توصیه می شود.
اگر ریتینر را استفاده نکنیم چه اتفاقی می افتد؟
مهم ترین پیامد کنار گذاشتن ریتینر، افزایش احتمال حرکت مجدد دندان ها است. این تغییر ممکن است ابتدا بسیار جزئی باشد و بیمار متوجه آن نشود، اما با گذشت زمان می تواند بیشتر شود. به عنوان مثال، فاصله میان دندان ها ممکن است دوباره ایجاد شود یا یکی از دندان های جلویی کمی بچرخد.
اگر بیمار برای مدت طولانی ریتینر را کنار بگذارد، ممکن است وسیله دیگر به راحتی روی دندان ها قرار نگیرد. در بعضی موارد، برای اصلاح مجدد موقعیت دندان ها ممکن است درمان ارتودنسی کوتاه مدت یا استفاده از الاینر لازم شود.
نحوه تمیز کردن ریتینر
تمیز نگه داشتن ریتینر به اندازه استفاده منظم از آن اهمیت دارد. ریتینر متحرک باید طبق دستور متخصص تمیز شود تا پلاک و باکتری روی آن تجمع پیدا نکند. برای تمیز کردن ریتینر بهتر است از روش توصیه شده توسط سازنده یا متخصص ارتودنسی استفاده شود. آب بسیار داغ می تواند باعث تغییر شکل بعضی ریتینر های پلاستیکی شود.
همچنین نباید ریتینر را با مواد شوینده قوی یا روش هایی که ممکن است سطح آن را خراش دهند تمیز کرد؛ زیرا سطح آسیب دیده می تواند بیشتر مستعد تجمع پلاک شود.
هنگام غذا خوردن می توان ریتینر را در دهان نگه داشت؟
در مورد ریتینر های متحرک معمولا توصیه می شود هنگام غذا خوردن آن را خارج کنید، مگر اینکه متخصص دستور دیگری داده باشد. جویدن غذا با ریتینر می تواند باعث فشار و آسیب به وسیله شود و ذرات غذا نیز ممکن است بین ریتینر و دندان ها باقی بمانند.
پس از خارج کردن ریتینر، بهتر است آن را در محفظه مخصوص قرار دهید و از گذاشتن آن روی سطوح مختلف یا داخل دستمال کاغذی خودداری کنید؛ زیرا احتمال گم شدن یا دور انداختن آن وجود دارد.
ریتینر ثابت بهتر است یا متحرک؟
نمی توان گفت یک نوع ریتینر برای همه افراد بهترین گزینه است. ریتینر ثابت برای افرادی که ممکن است استفاده منظم از نوع متحرک را فراموش کنند، می تواند گزینه مناسبی باشد. از طرف دیگر، ریتینر متحرک امکان خارج کردن وسیله هنگام غذا خوردن و تمیز کردن آن را فراهم می کند.
در بعضی موارد نیز متخصص از ترکیب ریتینر ثابت و متحرک استفاده می کند تا احتمال برگشت دندان ها کمتر شود.
انتخاب نهایی باید بر اساس وضعیت دندان ها و میزان احتمال جابه جایی مجدد آنها انجام شود.
ریتینر تا چند سال باید استفاده شود؟
مدت استفاده به شرایط فرد بستگی دارد، اما نباید تصور کرد که ریتینر فقط برای چند ماه ضروری است. تمایل دندان ها به تغییر موقعیت می تواند در طول زندگی وجود داشته باشد. متخصص ارتودنسی ممکن است پس از دوره اولیه، استفاده از ریتینر را به ساعات خواب محدود کند. در بسیاری از موارد، ادامه استفاده شبانه برای حفظ نتیجه درمان توصیه می شود.
بنابراین مدت استفاده باید بر اساس برنامه متخصص ارتودنسی باشد و قطع خودسرانه آن می تواند نتیجه سال ها درمان را تحت تاثیر قرار دهد.
چه زمانی ریتینر باید تعویض شود؟
ریتینر در صورت شکستگی، تغییر شکل، ترک خوردگی یا شل شدن باید بررسی شود. در نوع متحرک نیز اگر وسیله دیگر به خوبی روی دندان ها قرار نمی گیرد، ممکن است نیاز به ساخت نمونه جدید وجود داشته باشد.
در ریتینر ثابت، جدا شدن سیم از یک یا چند دندان باید جدی گرفته شود؛ زیرا ممکن است همان دندان به تدریج جابه جا شود. هرچه مشکل زودتر بررسی شود، احتمال ایجاد تغییر قابل توجه در موقعیت دندان ها کمتر خواهد بود.
جهت دریافت مشاوره و نوبت معاینه فرم زیر را پر کنید
آیا ریتینر باعث پوسیدگی دندان می شود؟
خود ریتینر به طور مستقیم باعث پوسیدگی نمی شود، اما رعایت نکردن بهداشت دهان و تمیز نکردن وسیله می تواند محیط مناسبی برای تجمع پلاک ایجاد کند. این موضوع در ریتینر ثابت اهمیت بیشتری دارد، زیرا سیم برای مدت طولانی به پشت دندان ها متصل است و تمیز کردن اطراف آن نیاز به دقت بیشتری دارد.
مسواک زدن منظم، استفاده صحیح از نخ دندان یا ابزارهای مخصوص تمیز کردن اطراف سیم و مراجعه دوره ای به دندانپزشک می تواند به حفظ سلامت دندان ها و لثه کمک کند.
