شکستن کامپوزیت دندان یکی از مشکلاتی است که ممکن است پس از انجام ونیر کامپوزیت برای فرد ایجاد شود. کامپوزیت ماده ای همرنگ دندان است که به صورت مستقیم روی سطح دندان قرار می گیرد و با هدف اصلاح رنگ، فرم، اندازه و برخی ناهماهنگی های ظاهری دندان استفاده می شود. با وجود اینکه کامپوزیت های دندانی از مقاومت مناسبی برخوردار هستند، مانند هر ماده ترمیمی دیگری می توانند در اثر فشار زیاد، ضربه، عادات نادرست یا مشکلات مربوط به دندان زیرین دچار شکستگی شوند.
شکستن کامپوزیت لزوما به معنی خراب شدن کامل ترمیم نیست ؛ در بعضی موارد تنها بخش کوچکی از لبه کامپوزیت جدا می شود و دندان زیر آن کاملا سالم باقی می ماند. در چنین شرایطی ممکن است ترمیم بخش آسیب دیده امکان پذیر باشد. اما اگر شکستگی گسترده باشد یا همراه با آسیب به ساختار دندان رخ داده باشد، روش درمان متفاوت خواهد بود.
آیا شکستن کامپوزیت دندان طبیعی است؟
کامپوزیت نباید به صورت خود به خود و بدون علت مشخص بشکند، اما احتمال آسیب دیدن آن وجود دارد. دوام کامپوزیت به عواملی مانند کیفیت مواد، تکنیک دندانپزشک، وضعیت دندان، میزان فشار وارد شده و عادات فرد بستگی دارد. برای مثال، جویدن مواد بسیار سخت یا استفاده از دندان برای باز کردن بسته بندی می تواند فشار زیادی به لبه های کامپوزیت وارد کند. همچنین در افرادی که دندان قروچه دارند، فشارهای مکرر در طول شب می تواند به مرور باعث ترک خوردن یا شکستگی کامپوزیت شود.
بنابراین، حتی اگر کامپوزیت به شکل اصولی انجام شده باشد، مراقبت صحیح از آن برای کاهش احتمال شکستگی اهمیت دارد.
علت شکستن کامپوزیت دندان چیست؟
علت شکستن کامپوزیت دندان می تواند مربوط به خود ترمیم، دندان زیرین یا نحوه استفاده فرد از دندان ها باشد. مهم ترین عوامل عبارتند از:
وارد شدن ضربه به دندان
ضربه مستقیم به دندان یکی از دلایل واضح شکستگی کامپوزیت است ؛ زمین خوردن، برخورد جسم سخت با دهان یا ضربه هنگام ورزش می تواند باعث ترک خوردن یا جدا شدن بخشی از کامپوزیت شود.شدت آسیب به میزان نیرو و محل وارد شدن ضربه بستگی دارد. گاهی تنها کامپوزیت آسیب می بیند، اما در ضربه های شدیدتر احتمال ترک یا شکستگی دندان نیز وجود دارد.
جویدن مواد غذایی بسیار سخت
کامپوزیت برای تحمل نیروهای معمول جویدن طراحی شده است، اما فشار مداوم روی مواد بسیار سخت می تواند احتمال شکستگی را افزایش دهد. جویدن یخ، استخوان، هسته برخی خوراکی ها و مواد بسیار سفت می تواند به لبه کامپوزیت فشار زیادی وارد کند. این موضوع به ویژه در دندان های جلویی اهمیت دارد؛ زیرا لبه های این دندان ها ممکن است در برابر نیروهای نامناسب آسیب پذیرتر باشند.
دندان قروچه
دندان قروچه یا فشار دادن و ساییدن دندان ها روی یکدیگر، فشار زیادی را به ترمیم های دندانی وارد می کند. اگر فرد هنگام خواب دندان های خود را به یکدیگر فشار دهد، این نیرو ممکن است برای مدت طولانی و به صورت تکراری به کامپوزیت وارد شود. در چنین شرایطی حتی اگر در ابتدا کامپوزیت کاملا سالم باشد، فشارهای مکرر می توانند به ایجاد ترک، لب پر شدن یا شکستگی آن منجر شوند.
عادت های نادرست
استفاده از دندان برای انجام کارهایی مانند باز کردن در بطری، بریدن نخ، شکستن بسته بندی یا نگه داشتن اشیا می تواند باعث وارد شدن نیروی غیر طبیعی به کامپوزیت شود.
این رفتارها شاید در لحظه فشار زیادی ایجاد نکنند، اما تکرار آنها می تواند احتمال آسیب دیدن ترمیم را افزایش دهد.
طراحی یا اجرای نامناسب کامپوزیت
در برخی موارد، علت شکستن کامپوزیت دندان می تواند به نحوه طراحی و اجرای ترمیم مربوط باشد. ضخامت نامناسب، تماس نادرست بین دندان ها، انتخاب نادرست ماده یا رعایت نشدن اصول باندینگ می تواند استحکام ترمیم را کاهش دهد.
به همین دلیل، مهارت دندانپزشک و رعایت اصول درمان در دوام کامپوزیت اهمیت زیادی دارد.
علائم شکستن کامپوزیت دندان
شکستگی کامپوزیت همیشه با درد همراه نیست. به همین دلیل ممکن است فرد تنها هنگام لمس دندان یا نگاه کردن در آینه متوجه تغییر ایجاد شده شود.
برخی از علائم رایج عبارتند از:
- مشاهده ترک روی کامپوزیت
- لب پر شدن بخشی از دندان
- جدا شدن قسمتی از کامپوزیت
- احساس زبری هنگام لمس دندان با زبان
- تغییر شکل لبه دندان
- گیر کردن نخ دندان در ناحیه ترمیم
- حساسیت دندان به سرما یا گرما
- احساس درد هنگام گاز زدن
- تغییر ظاهر یا تقارن دندان
اگر شکستگی کامپوزیت با درد یا حساسیت همراه باشد، احتمال دارد دندان زیرین نیز تحت تاثیر قرار گرفته باشد و بهتر است معاینه شود.
جهت ترمیم کامپوزت شکسته شده در کرج فرم زیر را پر کنید
اگر کامپوزیت فقط لب پر شده باشد چه کنیم؟
گاهی شکستگی بسیار جزئی است و تنها بخش کوچکی از لبه کامپوزیت از بین می رود. در چنین شرایطی ممکن است فرد تصور کند نیازی به مراجعه به دندانپزشک ندارد. اما حتی یک لب پریدگی کوچک نیز بهتر است بررسی شود. وجود لبه تیز می تواند باعث آسیب زبان یا لب شود و همچنین محل ایجاد شده ممکن است بیشتر در معرض تجمع پلاک قرار گیرد.
در صورت امکان ترمیم، دندانپزشک معمولا ابتدا وضعیت کامپوزیت و دندان زیر آن را بررسی می کند و سپس درباره ترمیم همان قسمت یا تعویض کامل تصمیم می گیرد.
عوارض شکستن کامپوزیت دندان
اگر کامپوزیت شکسته باشد و برای مدت طولانی ترمیم نشود، ممکن است مشکلات بیشتری ایجاد شود. البته نوع و شدت عوارض به محل و میزان شکستگی بستگی دارد.
تغییر ظاهر دندان
کامپوزیت های دندانی معمولا برای بهبود ظاهر لبخند استفاده می شوند. بنابراین شکستگی آن می تواند باعث ایجاد تفاوت رنگ، شکل یا اندازه میان دندان آسیب دیده و سایر دندان ها شود.
ایجاد لبه تیز
قسمت شکسته کامپوزیت ممکن است لبه ای تیز ایجاد کند که زبان یا داخل لب را تحریک کند. در صورت ادامه تماس، حتی ممکن است باعث زخم شدن بافت نرم دهان شود.
گیر کردن مواد غذایی
ترک یا شکستگی می تواند سطحی نامنظم ایجاد کند که مواد غذایی و پلاک در آن تجمع پیدا کنند. تمیز کردن این قسمت نیز ممکن است دشوارتر شود.
آسیب بیشتر به کامپوزیت
اگر قسمت شکسته همچنان تحت فشار قرار بگیرد، ممکن است ترک موجود گسترش پیدا کند و بخش بیشتری از کامپوزیت جدا شود.
آسیب احتمالی به دندان زیر کامپوزیت
در بعضی موارد، شکستگی کامپوزیت تنها مشکل ظاهری نیست. اگر ضربه یا فشار وارد شده شدید باشد، ممکن است ساختار خود دندان نیز دچار ترک یا شکستگی شده باشد. به همین دلیل بررسی دندان زیر ترمیم اهمیت دارد.
نحوه ترمیم شکستن کامپوزیت
نحوه ترمیم شکستن کامپوزیت به میزان آسیب بستگی دارد. دندانپزشک پس از معاینه مشخص می کند که آیا ترمیم بخش شکسته امکان پذیر است یا بهتر است کامپوزیت قبلی به طور کامل برداشته و جایگزین شود.
ترمیم بخش شکسته
اگر شکستگی محدود باشد و ساختار اصلی کامپوزیت و دندان سالم باشد، ممکن است دندانپزشک بتواند قسمت آسیب دیده را ترمیم کند. در این روش، بخش آسیب دیده آماده سازی می شود و ماده کامپوزیت جدید به محل اضافه می شود.
پس از شکل دهی، کامپوزیت با نور مخصوص سخت می شود و سپس سطح آن پرداخت و پولیش خواهد شد. این روش معمولا زمانی مناسب است که شکستگی کوچک باشد و شرایط اتصال مجدد ماده ترمیمی مناسب باشد.
تعویض کامل کامپوزیت
اگر کامپوزیت به مقدار زیادی شکسته باشد، اتصال آن ضعیف شده باشد یا ظاهر ترمیم پس از تعمیر با سایر قسمت ها هماهنگ نشود، ممکن است تعویض کامل گزینه مناسب تری باشد. در این حالت، کامپوزیت قبلی برداشته می شود و پس از بررسی دندان، ترمیم جدید انجام می شود.
درمان دندان زیر کامپوزیت
اگر هنگام معاینه مشخص شود که خود دندان نیز دچار پوسیدگی، ترک یا شکستگی شده است، ابتدا باید مشکل دندان برطرف شود. نوع درمان ممکن است از یک ترمیم ساده تا درمان های گسترده تر متفاوت باشد. بنابراین نمی توان برای تمام موارد شکستن کامپوزیت یک روش ترمیمی یکسان در نظر گرفت.
آیا کامپوزیت شکسته را می توان دوباره چسباند؟
در بسیاری از موارد، قطعه شکسته شده را نمی توان مانند یک قطعه جدا شده از دندان به سادگی دوباره چسباند. بسته به شرایط، دندانپزشک ممکن است از کامپوزیت جدید برای بازسازی قسمت آسیب دیده استفاده کند. اگر قطعه ای از کامپوزیت جدا شده است، بهتر است آن را دور نیندازید و هنگام مراجعه به دندانپزشک همراه داشته باشید. دندانپزشک پس از بررسی می تواند تشخیص دهد که آیا استفاده از آن قطعه امکان پذیر است یا خیر.
بعد از شکستن کامپوزیت چه کار کنیم؟
اگر متوجه شکستگی شدید، بهتر است تا زمان مراجعه به دندانپزشک از وارد کردن فشار به دندان آسیب دیده خودداری کنید. چند اقدام مهم عبارتند از:
- با دندان شکسته غذاهای سفت نجوید.
- از دستکاری محل شکستگی با انگشت یا وسیله تیز خودداری کنید.
- اگر لبه کامپوزیت زبان یا لب را زخمی می کند، آن را با دست جدا نکنید.
- بهداشت دهان را با ملایمت ادامه دهید.
- در صورت وجود درد شدید یا حساسیت، مراجعه به دندانپزشک را به تاخیر نیندازید.
- اگر قطعه کامپوزیت جدا شده است، آن را برای بررسی نزد دندانپزشک ببرید.
در صورتی که شکستگی در اثر ضربه شدید ایجاد شده باشد، بررسی خود دندان نیز اهمیت بیشتری پیدا می کند.
چگونه از شکستن کامپوزیت دندان جلوگیری کنیم؟
پیشگیری از شکستگی کامپوزیت بیشتر از آنکه به مراقبت پیچیده نیاز داشته باشد، به اصلاح برخی عادت های روزمره وابسته است. از جویدن یخ و مواد بسیار سخت خودداری کنید و از دندان های کامپوزیت شده برای باز کردن بسته ها یا نگه داشتن اشیا استفاده نکنید. همچنین اگر دندان قروچه دارید، بهتر است موضوع را با دندانپزشک مطرح کنید تا در صورت نیاز از محافظ مناسب دندان استفاده شود.
رعایت بهداشت دهان و دندان نیز اهمیت دارد. مسواک زدن منظم و استفاده صحیح از نخ دندان می تواند به حفظ سلامت دندان زیر کامپوزیت و لثه اطراف آن کمک کند.
معاینات دوره ای نیز باعث می شود ترک های کوچک، تغییرات اتصال یا مشکلات دندان زیر کامپوزیت زودتر شناسایی شوند.
