کشیدن دندان کودکان یکی از درمان هایی است که ممکن است در دوره رشد و تکامل دندان های کودک لازم شود. برخلاف تصور بعضی والدین، هر دندان شیری که دچار پوسیدگی یا درد شده باشد، لزوما نباید کشیده شود. دندانپزشک کودکان ابتدا شرایط دندان، میزان آسیب، سن کودک و زمان تقریبی رویش دندان دائمی را بررسی می کند و سپس درباره حفظ یا کشیدن آن تصمیم می گیرد. دندان های شیری فقط برای جویدن غذا کاربرد ندارند. این دندان ها به کودک کمک می کنند درست صحبت کند، ظاهر طبیعی صورت و لبخند خود را حفظ کند و فضای لازم برای رویش دندان های دائمی را نگه دارد. بنابراین کشیدن زودهنگام یک دندان شیری، بدون بررسی وضعیت دندان دائمی زیر آن، ممکن است روی نظم دندان ها در آینده تاثیر بگذارد. با این حال، در برخی شرایط حفظ دندان شیری امکان پذیر نیست یا باقی ماندن آن می تواند برای سلامت دهان کودک مشکل ایجاد کند. در چنین شرایطی کشیدن دندان شیری کودک می تواند بهترین گزینه درمانی باشد.
دندان شیری چه زمانی باید کشیده شود؟
افتادن دندان های شیری بخشی طبیعی از رشد کودک است، اما افتادن طبیعی با کشیدن دندان تفاوت دارد. دندان شیری معمولا زمانی لق می شود که دندان دائمی زیر آن در حال حرکت به سمت محل رویش است. در این شرایط، ریشه دندان شیری به تدریج تحلیل می رود و دندان در نهایت بدون نیاز به درمان خاصی می افتد. اما اگر دندان دچار آسیب شدید، عفونت یا پوسیدگی گسترده شده باشد، ممکن است دندانپزشک تشخیص دهد که بهتر است قبل از زمان طبیعی افتادن، کشیده شود . بنابراین زمان مناسب کشیدن دندان شیری برای همه کودکان یکسان نیست و باید براساس وضعیت همان دندان تعیین شود.
علت کشیدن دندان شیری کودک چیست؟
دلایل مختلفی می توانند باعث شوند دندانپزشک کشیدن دندان شیری کودک را توصیه کند. مهم ترین علت ها عبارتند از:
پوسیدگی شدید دندان شیری
پوسیدگی یکی از رایج ترین دلایل آسیب دندان های شیری است. اگر پوسیدگی در مراحل اولیه تشخیص داده شود، معمولا می توان با ترمیم، دندان را حفظ کرد. اما وقتی بخش زیادی از ساختار دندان از بین رفته باشد و امکان ترمیم مناسب وجود نداشته باشد، کشیدن دندان ممکن است مطرح شود.
هدف از این کار فقط از بین بردن دندان آسیب دیده نیست؛ بلکه جلوگیری از گسترش عفونت و محافظت از دندان های اطراف نیز اهمیت دارد.
عفونت و آبسه دندان
پوسیدگی درمان نشده می تواند به پالپ دندان برسد و باعث عفونت شود. تورم لثه، ایجاد جوش یا برجستگی روی لثه، درد، حساسیت و گاهی تب می توانند از نشانه های عفونت باشند.
در چنین شرایطی دندانپزشک ابتدا بررسی می کند که آیا امکان درمان و حفظ دندان وجود دارد یا خیر ؛ اگر دندان قابل حفظ نباشد، کشیدن آن ممکن است برای کنترل عفونت ضروری شود.
لق نشدن دندان شیری در زمان رویش دندان دائمی
گاهی دندان دائمی در حال رویش است، اما دندان شیری مربوط به آن هنوز در جای خود باقی مانده است. در این وضعیت ممکن است دندان دائمی از مسیر طبیعی خود خارج شود یا پشت دندان شیری شروع به رویش کند.
در صورتی که دندانپزشک تشخیص دهد باقی ماندن دندان شیری مانع رویش مناسب دندان دائمی شده است، ممکن است کشیدن آن را پیشنهاد کند.
آسیب و شکستگی شدید
ضربه به دهان در کودکان نسبتا شایع است. زمین خوردن، برخورد هنگام بازی یا آسیب های ورزشی ممکن است باعث شکستگی دندان شیری شود. اگر شکستگی شدید باشد و امکان ترمیم یا درمان مناسب وجود نداشته باشد، کشیدن دندان می تواند مورد نیاز قرار گیرد.
لق شدن غیرطبیعی دندان
لق شدن دندان شیری همیشه نشانه نزدیک شدن زمان افتادن آن نیست. اگر دندان در اثر ضربه، عفونت یا بیماری های خاص لق شده باشد، باید توسط دندانپزشک بررسی شود.
جهت دریافت نوبت معاینه فرم زیر را پر کنید
کشیدن دندان شیری چگونه انجام می شود؟
یکی از نگرانی های رایج والدین این است که آیا کشیدن دندان شیری برای کودک دردناک است یا خیر ؛ امروزه این درمان با استفاده از روش های کنترل درد و بی حسی موضعی انجام می شود. ابتدا دندانپزشک وضعیت دندان و بافت های اطراف را بررسی می کند. در صورت نیاز، عکس رادیوگرافی گرفته می شود تا موقعیت دندان دائمی، وضعیت ریشه دندان شیری و میزان آسیب مشخص شود. سپس ناحیه مورد نظر با بی حسی موضعی بی حس می شود. کودک ممکن است هنگام تزریق، احساس فشار یا ناراحتی کوتاهی داشته باشد، اما هدف این است که در زمان خارج کردن دندان، درد قابل توجهی احساس نکند.
بعد از اطمینان از بی حسی کافی، دندان با ابزار مناسب و کنترل شده خارج می شود. مدت انجام این کار به وضعیت دندان بستگی دارد و یک دندان لق معمولا شرایط متفاوتی با یک دندان شکسته یا عفونی دارد.
آیا کشیدن دندان شیری کودک درد دارد؟
در زمان کشیدن دندان، به دلیل استفاده از بی حسی موضعی، کودک نباید درد شدید داشته باشد. با این حال ممکن است فشار، کشش یا حرکت دندان را احساس کند. بعد از برطرف شدن اثر بی حسی، کمی درد یا حساسیت در محل کشیدن طبیعی است و میزان ناراحتی معمولا به نوع درمان و شرایط دندان بستگی دارد.
والدین باید توجه داشته باشند که واکنش کودکان به محیط دندانپزشکی متفاوت است ؛ گاهی اضطراب و ترس باعث می شود کودک حتی قبل از شروع درمان احساس ناراحتی کند. توضیح ساده و صادقانه درباره مراحل درمان و انتخاب دندانپزشک آشنا با رفتار کودکان می تواند تجربه درمان را برای کودک راحت تر کند.
آیا همیشه باید دندان شیری پوسیده را کشید؟
خیر این یکی از مهم ترین نکات درباره درمان دندان های شیری است ؛ دندان شیری پوسیده در بسیاری از موارد قابل درمان است و می توان با روش هایی مانند ترمیم یا درمان پالپ، آن را تا زمان مناسب حفظ کرد. تصمیم به کشیدن زمانی مطرح می شود که آسیب دندان گسترده باشد، امکان بازسازی مناسب وجود نداشته باشد یا باقی ماندن دندان برای سلامت دهان کودک مشکل ایجاد کند.
حفظ دندان شیری در صورت امکان اهمیت دارد؛ زیرا این دندان می تواند فضای لازم برای دندان دائمی را تا زمان مناسب حفظ کند.
عوارض کشیدن زودهنگام دندان شیری
گاهی مشکل اصلی خود کشیدن دندان نیست، بلکه کشیدن آن در زمان نامناسب است ؛ دندان شیری می تواند نقش مهمی در حفظ فضای دندان دائمی داشته باشد. اگر یک دندان شیری مدت زیادی قبل از زمان طبیعی افتادن آن کشیده شود، دندان های مجاور ممکن است به سمت فضای خالی حرکت کنند. این اتفاق می تواند فضای مورد نیاز برای رویش دندان دائمی را کاهش دهد.
در چنین شرایطی، دندانپزشک ممکن است استفاده از فضا نگهدارنده را بررسی کند ؛ البته نیاز به فضا نگهدارنده برای همه کودکان یکسان نیست و به سن کودک، محل دندان از دست رفته، وضعیت دندان دائمی و شرایط رشد فک بستگی دارد.به همین دلیل، تصمیم درباره کشیدن دندان شیری باید همراه با بررسی آینده رویش دندان های دائمی گرفته شود.
مراقبت های بعد از کشیدن دندان کودکان
مراقبت بعد از کشیدن دندان به کودک کمک می کند دوره ترمیم را راحت تر پشت سر بگذارد و تا زمانی که اثر بی حسی از بین نرفته است، بهتر است کودک از جویدن غذا در سمت بی حس شده خودداری کند تا به طور تصادفی لب، گونه یا زبان خود را گاز نگیرد.
در ساعات ابتدایی نیز بهتر است از خوراکی های بسیار داغ، سفت یا تحریک کننده استفاده نشود. رعایت بهداشت دهان اهمیت دارد، اما نباید محل کشیدن دندان با فشار مسواک یا دستکاری مداوم تحریک شود. همچنین کودک نباید محل زخم را با زبان یا انگشت لمس کند. در صورت تجویز دارو، مقدار و زمان مصرف باید دقیقا مطابق دستور دندانپزشک باشد.
