روکش دندان یکی از پرکاربرد ترین روش های دندان پزشکی است که برای حفاظت ، بازسازی و بهبود ظاهر دندان ها مورد استفاده قرار می گیرد. این روش به ویژه زمانی توصیه می شود که شکستگی یا پوسیدگی دندان شدید یا تغییر رنگ غیرقابل بازگشت ایجاد شده باشد. استفاده از روکش نه تنها باعث تقویت ساختار دندان می شود ، بلکه ظاهر طبیعی و لبخندی زیبا را نیز برای بیمار فراهم می کند. در انتخاب نوع روکش مناسب ، جنس مواد به کار رفته ، مهارت دندان پزشک و تناسب آن با نیازهای فرد اهمیت بالایی دارد. اگر شما نیز علاقه مند به استفاده از این روش هستید می توانید مهمترین نکات مربوط به آن را در این مقاله بخوانید.
روکش دندان چیست؟
روکش یا تاج ، یک پوشش محافظ است که روی دندان قرار می گیرد تا شکل ، اندازه ، استحکام و ظاهر آن را بهبود ببخشد. این روش معمولاً برای تقویت دندان های ضعیف یا ترمیم دندان های آسیب دیده و شکسته استفاده می شود. روکش ها می توانند از مواد مختلفی مانند فلز، سرامیک ، رزین یا ترکیبی از فلز و سرامیک ساخته شوند. علاوه بر تقویت دندان ، روکش ها می توانند ظاهر دندان های تغییر رنگ داده یا بدشکل را نیز بهبود دهند. فرایند قرار دادن روکش شامل آماده سازی دندان ، قالب گیری ، و نصب روکش دائمی است که به بازسازی و حفظ دندان های طبیعی کمک می کند و عملکرد و زیبایی لبخند را افزایش می دهد.
مزایای روکش دندان
| مزایا | توضیحات |
| حفاظت و تقویت دندان | روکش دندان می تواند دندان های ضعیف یا آسیب دیده را تقویت کند و از آنها در برابر شکستن یا پوسیدگی بیشتر محافظت کند. |
| بازسازی عملکرد دندان | روکش ها می توانند به بازیابی عملکرد طبیعی دندان ها در جویدن و گاز زدن کمک کنند ، به ویژه در دندان های عقب که تحت فشار بیشتری قرار دارند. |
| بهبود ظاهر دندان | روکش ها می توانند تغییر رنگ ، بدشکلی یا ترک های دندان را پوشش دهند و ظاهر طبیعی و زیبا را به دندان ها باز گردانند. |
| طول عمر و دوام | روکش های دندان ، به ویژه آن هایی که از مواد مقاومی مانند فلز یا سرامیک ساخته شده اند ، می توانند سال ها دوام بیاورند و محافظت طولانی مدتی را به عمل بیاورند. |
| محافظت از دندان پس از عصب کشی | پس از درمان ریشه ، دندان ها ممکن است شکننده شوند. روکش دندان ها می توانند با حفاظت از دندان عصب کشی شده از شکستگی آن جلوگیری کنند. |
| نگه داشتن پل دندانی و پروتزها | روکش ها می توانند به عنوان نگهدارنده های قوی برای پل های دندانی و پروتزها عمل کنند و به تثبیت آنها کمک کنند. |
| سازگاری با سایر درمان های دندانی | روکش ها به خوبی با سایر درمان های دندانی مانند ایمپلنت ها و پرکردگی ها سازگار هستند و می توانند به تکمیل این درمان ها کمک کنند. |
| راحتی و تطابق بهتر | روکش ها به صورت سفارشی ساخته می شوند تا به خوبی با دندان های طبیعی فرد تطابق داشته باشند ، که این موضوع باعث راحتی بیشتر و طبیعی بودن آن می شود. |
در چه زمانی می توان از روکش دندان استفاده کرد ؟
دلیل اصلی استفاده از این درمان در دندانپزشکی ها ضعیف شدن نسوج تاجی دندان ها می باشد که به سه دلیل این امر اتفاق می افتد. مواردی چون پوسیدگی دندان ها، سایش بیش از اندازه سطوح متفاوت دندان ها، شکستگی تاج از دلایل استفاده از روکش بر روی دندان ها می باشد.
در شرایطی که دندان ها دچار پوسیدگی می شوند باید هر چه سریع تر برای درمان آن ها اقدام شود، اگر میزان پوسیدگی اندک باشد یا به عبارت دیگر فرد در مراحل اولیه پوسیدگی قرار داشته باشد درمان آن آسان تر و ساده تر است اما در صورتی که میزان پوسیدگی بیش از اندازه باشد به درمان ریشه نیاز می باشد.
مراحل روکش دندان
انجام پروسه روکش به دو جلسه ویزیت نیاز دارد. در مرحله اول از دندان های بیمار عکس رادیولوژی گرفته می شود که اگر دندانی دچار پوسیدگی شده است باید در ابتدا از عصب کشی برای درمان پوسیدگی استفاده کرد. سپس دندانپزشک با ساییدن روی دندان ها و کنار های آن فضای لازم برای قرار گیری روکش بر روی دندان ها را فراهم می کند.
در مرحله بعد مقداری از دندان برداشته می شود که به نوع روکش بستگی دارد. در مرحله سوم از دندان های کناری قالب گرفته و به لابراتوار فرستاده می شود. پس از تهیه قالب بر روی دندان ها قرار داده می شوند.
آیا روکش دندان با درد همراه است؟
پس از روکش کردن دندان ها در صورتی که موارد ذیل رعایت شوند هیچ گونه دردی احساس نمی شود.
- هر شش ماه یک بار باید برای ویزیت به دندانپزشکی مراجعه کنید.
- در روزهای ابتدایی ممکن است دندان های شما به سرما یا گرمای غذا واکنش نشان دهند.
- حتما در رعایت بهداشت دهان و دندان کوشا باشید.
- اگر احساس می کنید روکشی که بر روی دندان تان قرار داده شده کمی بلند است حتما به دندانپزشک مراجعه کنید.
چرا در برخی موارد استفاده از روکش دندان الزامی است ؟
به طبع از روکش های دندانی برای اصلاح و ترمیم دندان هایی استفاده می شود که شکسته شده اند یا بر اثر پوسیدگی یا پر شدن ضعیف تر شده اند. علاوه بر موارد ذکر شده استفاده از روکش ها اهداف دیگری نیز دارد :
- در برخی موارد که دندان فرد بنا به هر دلیلی دچار رنگ پریدگی شده و قصد بهبود بخشیدن به ظاهر آن را دارد ، از روکش دندانی استفاده خواهد کرد.
- در مواردی که دندان عصب کشی و درمان شده ، به منظور حفاظت از دندان ، روکش به روی آن قرار می گیرد.
- از روکش برای استحکام و ثابت نگه داشتن بریچ یا دنچر که به آن پروتز مصنوعی نیز گفته می شود، استفاده خواهد شد.
روکش پست چیست ؟
زمانی که یک دندان تحت عصب کشی قرار می گیرد، ممکن است لازم باشد که یک پست درون ریشه دندان قرار بگیرد. پست از روکش ها حمایت کرده و موجب می شود تا در جای خود ثابت بماند. زیرا در برخی موارد لازم است که سطح دندان ها به طور کلی و حتی تا لثه برداشته شوند.
اقدامات قبل از کارگذاری روکش دندان
- پیش از کار گذاشتن روكش ها ، باید دندان ها کاملا سالم باشند. در نتیجه پیش از قالب گیری و کارگذاری روکش ، هرگونه پوسیدگی و خرابی دندان برطرف می شود.
- برای افرادی که در خواب دچار دندان قروچه هستند ، استفاده از روکش دندان گزینه مناسبی نیست. چرا که در این حالت احتمال شکستن یا خورد شدن آن وجود دارد. معمولا برای افرادی که دچار دندان قروچه هستند ، محافظ دندان تجویز می شود.
- توجه داشته باشید که پیش از گذاشتن روکش به روی دندان ، لایه نازکی از مینای دندان تراشیده می شود که دیگر قابل برگشت نیست.
- ممکن است با گذشت زمان روكش ها شل یا جدا شوند که جای نگرانی نیست و باید نسبت به تهیه روکشی جدید اقدام کرد.
مراقبت های بعد از گذاشتن روکش دندان
- همانطور که گفته شد ، فشار بیش از حد به روکش ها امکان شکستن دندان ها را فراهم می کند. در نتیجه از جویدن ناخن ، خوراکی های سفت همچون یخ یا ته مداد خودداری نمایید.
- استفاده از مسواک و نخ دندان بیش از پیش اهمیت پیدا می کند. چرا که پس از گذاشتن آن ها احتمال پوسیده شدن دندان یا گوشه های روكش وجود دارد.
- ممکن است روز های اول پس از گذاشتن روکش ها ، احساس راحتی نکنید اما به تدریج به آن ها عادت خواهید کرد. اما اگر در جویدن یا گاز زدن غذا دچار مشکل شدید ، حتما دندانپزشک خود را در جریان قرار دهید تا کمی روکش را بتراشد.
- رعایت مراقبت های بعد از گذاشتن روکش آنقدر پر اهمیت است که رابطه مستقیمی در افزایش ماندگاری آن ها خواهد داشت به همین منظور بهتر است بهداشت دهان را حفظ کرده و با استفاده از دهان شویه ای که حاوی فلوراید است برای تقویت مینای دندان و پیشگیری از پوسیدگی ریشه دندان ها موثر واقع شوید .
- اجتناب از مصرف مواد غذایی چسبناک زیرا ممکن است با چسبیدن به روکش و کشیدن آن ، منجر به آسیب رسانی به روکش گردند .
- از مصرف سبزیجات خامی که منجر به جابجایی و یا شکستگی روکش می شوند خودداری کنید .
طول عمر روکش دندان
ماندگاری و طول عمر روکش به نوع شان بستگی دارد. اما این پروسه هم همچون دندان های طبیعی بر اثر عوامل مختلف مستعد شکستن یا خرد شدن هستند. اما به طور کلی می توان گفت بسته به نوع روکشی که استفاده می کنید و میزان مراقبت های بعد از گذاشتن روکش دندان که خودتان انجام می دهید ، ماندگاری آن ها نیز به نسبت بیشتر یا کمتر خواهد شد. اما در صورت شکستن یا خرد شدن ، می توان آن را ترمیم کرد یا روکشی جدید کار گذاشت . با وجود اینکه دندان پزشک نمی تواند به طور دقیق طول عمر روکش ها را تعیین کند اما در صورتی که به مراقبت صحیح آن ها اقدام کنید می توانید از نتایج شگفت انگیز این روش از 5 تا 15 سال لذت ببرید. به طور کلی طول عمر روکش بر اساس جنس آن متفاوت خواهد بود که انواع روکش دندان شامل موارد زیر است :
| انواع روکش | مزایا |
| روکش سرامیکی | میزان ماندگاری این روکش 15 سال است. |
| روکش زیرکونیا | این نوع روکش تا 20 سال دوام خواهد داشت. |
| روکش PFM | افرادی که به انجام روکش PFM اقدام می کنند تا 15 سال از نتایج آن بهره خواهند برد. |
| روکش فلزی | طول عمر این روکش عددی حدود 20 سال است. |
| روکش موقت | این نوع روکش همانطور که از اسمش پیداست کمتر از 1 ماه بر روی دندان باقی می مانند. |
چه عواملی منجر به افزایش طول عمر روکش دندان خواهند شد ؟
در حقیقت عواملی منجر به افزایش طول عمر روکش ها می شوند شامل :
- رعایت بهداشت دهان که شامل استفاده از مسواک و نخ دندان هستند .
- میزان فشردن و ساییدن دندان ها
- نحوه صحیح جویدن غذا
- میزان دمای مواد غذایی که روزانه مصرف می کنید .
- میزان اسیدیته مواد غذایی که می خورید .
- نحوه اتصال روکش روی دندان ها توسط پزشک
- نوع موادی که پزشک برای ساختن روکش از آن استفاده می کند .
- مراقبت های بعد از گذاشتن روکش
بهترین نوع روکش دندان کدام است ؟
یکی از مهم ترین سوالاتی که برای متقاضیان قرار دادن روکش بر روی دندان ممکن است به وجود آید این است که بهترین نوع آن کدام است؟ پاسخ صریحی به این سوال نمی توانیم بدهیم چرا که تعیین این موضوع به موارد بسیار زیادی بستگی دارد. به عنوان مثال برای دندان های جلویی که کاملا در معرض دید عموم قرار دارند و از طرفی دیگر فشار بسیار کمی به آن ها وارد می شود. برای مثال روکش های تمام سرامیکی از نظر زیبایی برای دندان های جلویی مناسب هستند در حالی که برای دندان های عقبی که در معرض دید نیستند و از باید فشار بسیار زیادی را متحمل شوند روکش دندان های فلزی بسیار مناسب می باشند.
با این وجود بسته به وضعیت دندان های شما ممکن است این قانون همواره صدق نمی کند. برای نمونه اگر دندان های شما کج یا نامرتب باشد ، ممکن است برخی از دندان های جلویی تحت فشار بسیار زیادی باشد که در این موارد بهتر است شما از روکش های فلزی به رنگ سفید استفاده کنید.
از کجا بدانیم که باید روکش ها را تعویض کنیم؟
اگر روکش دندان های شما به جهت زیبایی اعمال شده باشند می توانید هر زمان که ظاهرشان زشت شد آن ها را عوض کنید. اما به طور کلی روکش دندان چه از نوع سرامیکی و چه از نوع سرامیکی فلزی دارای طول عمری میان 5 الی 15 سال می باشد که این مدت زمان به نوع روش نگهداری شما از روکش ها بستگی دارد. اگر به طور کامل و درست بهداشت دهان و دندان خود را رعایت کنید و از روکش ها به خوبی نگهداری کنید ، می توانید بعد از گذشت این مدت زمان روکش ها را تعویض نمایید. اما در غیر این صورت هر زمان که دندانپزشک شما تشخیص دهد که روکش ها زیبایی و کارایی خود را از دست داده اند باید عوض نمایید. در رابطه با روکش های فلزی باید بگویم که به دلیل جنس آن ها طول عمر بیش از 20 سال براورد می شود.
در برخی از مواقع نیز به دلیل پسروی لثه اطراف دندان ، ورم لثه ، درد دندان ، استهلاک ، آسیب دیدگی های روکش ، بد رنگ شدن آن ها و غیره نیاز به تعویض دندان می باشد. طول عمر این نوع روش درمانی در صورتی که فرد نکات مراقبتی را رعایت نکند حدودا 5 سال خواهد بود اما در صورتی که فرد بهداشت دهان و دندان را رعایت کند ، از نخ دندان استفاده شود ، عمر روکش ها به 15 سال خواهد رسید. برای اینکه از مراقبت های بعد از گذاشتن روکش دندان مطلع شوید و بدانید که چه زمان نیاز به تعویض روکش ها دارید ، بهتر است به بهترین دندانپزشک شهر محل سکونت خود مراجعه نمایید. تاثیر انتخاب بهترین کلینیک و بهترین دندانپزشک بر روی نتایج و ماندگاری روکش ها بسیار زیاد می باشد.
علت افتادن روکش دندان چیست ؟
یکی از دلایل رایج در افتادگی روکش ، پوسیدگی دندان زیر روکش است که موجب تضعیف پایه و در نهایت شل شدن یا افتادن روکش می شود. همچنین استفاده طولانی مدت از روکش بدون ترمیم یا تعویض ، فشار بیش از حد ناشی از دندان قروچه (براکسیسم) و یا ضربه به دندان می تواند باعث جدا شدن روکش شود. حتی گاهی اوقات کیفیت پایین چسب یا آماده سازی نامناسب دندان توسط دندان پزشک نیز در این اتفاق نقش دارد.
از سوی دیگر ، بهداشت نامناسب دهان و دندان ، تجمع پلاک و جرم اطراف روکش یا تحلیل لثه از جمله عواملی هستند که پایداری روکش را کاهش می دهند. در برخی موارد هم تغییر شکل دندان در گذر زمان یا شل شدن چسب روکش به دلیل حرارت و فشار ناشی از غذاهای سفت و نوشیدنیهای داغ و سرد ، زمینه ساز افتادن آن می شود. به طور کلی این مشکل هم جنبه مکانیکی دارد و هم تحت تأثیر شرایط بهداشتی و سبک زندگی فرد است با این حال با رعایت برخی نکات که در بخش زیر آورده شده است می توانید این عارضه را تا حد زیادی کنترل کنید :
• مراجعه سریع به دندان پزشک برای بررسی وضعیت دندان و جلوگیری از آسیب بیشتر
• تمیز نگه داشتن روکش دندان افتاده و عدم استفاده از چسب های خانگی موقت
• ترمیم پوسیدگی یا آسیب دندان پایه در صورت نیاز ، پیش از چسباندن مجدد روکش
• استفاده از روکش جدید در صورت غیرقابل استفاده بودن روکش قبلی
• رعایت بهداشت دهان شامل مسواک زدن منظم ، نخ دندان و دهان شویه برای افزایش طول عمر روکش جدید
• پرهیز از جویدن غذاهای بسیار سفت یا شیرینی های چسبنده که احتمال شل شدن روکش را بیشتر می کنند
سوالات متداول
- قرارگیری روکش به روی دندان به چه صورت است ؟
روکش ها به کمک چسب مخصوص دندانپزشکی به روی دندان چسبیده شده و این چسب ها موجب می شوند تا در جای خود ثابت بماند.
- طول درمان چقدر است ؟
انجام این کار حداقل به دو جلسه نیازمند می باشد. به این صورت که در جلسه اول ابتدا دندان آماده شده و سپس از دندان قالب گیری خواهد شد. همچنین دندانپزشک درباره رنگ روکش با بیمار مشورت خواهد کرد. در جلسه بعدی ، روکش دندان های آماده شده به روی دندان قرار می گیرند. اغلب فاصله زمانی بین هر جلسه ، یک الی دو هفته می باشد.
- روکش ها چند نوع دارند؟
روکش ها دارای انواع مختلفی هستند که از میان آن ها می توان به سرامیکی ، سرامیکی باند شده به فلز ، آلیاژ طلا ، آلیاژ های دارای پایه فلزی اشاره نمود.
- آیا قرار گیری روکش به روی دندان دردناک است ؟
خیر – قبل از شروع کار گذاری روکش ، در محل مورد نظر ماده بی حس کننده موضعی تزریق می شود. در مواردی که دندان عصب نداشته باشد ، ممکن است حتی نیاز به بی حسی موضعی نیز نباشد.
- آیا روکـش دندان قابل تشخیص است ؟
در صورتی که دندانپرشک از مهارت و تجربه بالا برخوردار باشد، آن ها به رنگ سایر دندان ها ساخته می شود. به این صورت که پس از ثبت سایه رنگ دندان های اطراف ، روکش ها ساخته شده و رنگ آن کاملا طبیعی خواهد شد.
- آیا وجود روکـش در دهان احساس متفاوتی ایجاد می کند ؟
در واقع این پروسه به طوری انجام می شود که با دندان قبلی مطابقت داشته باشد، اما ممکن است در یکی دو روز اول کمی متوجه آن شوید، البته پس از گذشت چند روز عادی خواهد شد و این حالت از بین می رود. در صورتی که با گذشت چند روز هم احساس ناخوشایندی داشتید ممکن است روکش نیاز به تنظیم مجدد داشته باشد. در این صورت به دندانپزشک خود مراجعه نمایید.
خلاصه مطلب
روکش دندان ، پوشش نازکی است که در قسمت جلویی دندان قرار می گیرد و مانند دندان های طبیعی به نظر می رسند. از روکش ، می توان برای اصلاح طیف وسیعی از مسائل دندانپزشکی استفاده کرد ؛ از جمله دندان هایی که لکه دار شده اند و با سفید شدن نمی توان آن ها را سفید کرد ، دندان های تراش خورده یا فرسوده ، دندان های کج یا بد شکل ، فضاهای ناهموار یا فاصله زیاد بین دندان های جلویی فوقانی و غیره.
اگر به طور محسوسی دندان های تراش خورده ، شکسته ، فرسوده یا لکه هایی روی دندان های خود دارید که به روش های سفید کردن مقاوم هستند ، روکش می تواند انتخاب خوبی برای شما باشد. اگر دندان شما به دلیل آسیب دیدگی تغییر رنگ داده است ، این فرایند می تواند به رفع آن کمک کند ؛ برای کسی که می خواهد لبخند طبیعی خود را به روشی نسبتاً غیر تهاجمی کامل کند ، این تکنیک گزینه خوبی است. روکش ها ، با برداشتن چند میلیمتر از سطح دندان با حفظ عصب دندان و پوشاندن دندان های موجود شما با یک لایه ظریف چینی یا مواد کامپوزیتی مشابه یا رزین کامپوزیت انجام می شود. دندانپزشک به شما کمک می کند تا بهترین ماده را انتخاب کنید.
روکش ، می تواند تحت فشار خرد شود یا بشکند ؛ از گاز گرفتن ناخن ها و جویدن اجسام سخت مانند مداد یا یخ خودداری کنید. ممکن است چند روز طول بکشد تا به آن ها عادت کنید. از آنجا که روکش ها بسیار نازک هستند و با چسب مخصوص در جای خود نگه داشته می شوند ، آماده سازی بسیار کمی از دندان مورد نیاز است. بعضی از انواع روکش به هیچ وجه به آماده سازی احتیاج ندارند. در مراقبت های بعد از گذاشتن روکش دندان عصب کشی شده ، از فعالیت های تماسی ، دندان قروچه ، جویدن ناخن و خوراکی های سفت مانند آجیل ، شکلات ، سیب و گلابی ، آب نبات خودداری کنید.
