آیا تا به حال پس از بیدار شدن از خواب با درد در فک ، سردردی عجیب یا حساسیت غیر قابلتوضیح در دندان هایتان روبرو شده اید بدون اینکه دلیل مشخصی برای آن پیدا کنید؟ این نشانه ها هشداری جدی از وجود اختلالی شایع اما پنهان به نام «براکسیسم» یا دندان قروچه هستند که می تواند آرامش و سلامت دندان هایتان را به آرامی تهدید کند. در ادامه این مقاله، با ما همراه شوید تا رازهای این عادت ناخودآگاه را کشف کرده و با راهکارهای مؤثر برای توقف آن و حفظ لبخندی سالم و درخشان آشنا شوید.
براکسیسم چیست ؟
به توضیح متخصصین بهترین کلینیک دندان پزشکی در کرج ، براکسیسم که در اصطلاح عامیانه به آن دندان قروچه گفته می شود، یک اختلال عملکردی فک و صورت است که با فشردن غیرارادی و ناخودآگاه دندان ها به یکدیگر یا ساییدن آن ها (معمولاً در زمان خواب و گاهی در روزهای پراسترس) مشخص می شود. این عادت می تواند منجر به ساییدگی مینای دندان ، حساسیت دندانی، درد در فک ، صورت و گوش ، سردرد صبحگاهی و حتی اختلال در خواب شود و اگر درمان نشود ، آسیب های جبران ناپذیری به سیستم دندان پزشکی و مفصل فک وارد کند.
علت براکسیسم یا دندان قروچه چیست ؟
علت بروز این عارضه پیچیده است و معمولاً ترکیبی از عوامل فیزیکی ، روانی و ژنتیکی در آن نقش دارند؛ از جمله مهم ترین دلایل می توان به استرس شدید ، اضطراب و فشارهای عصبی اشاره کرد که باعث انقباض غیرارادی عضلات فک می شوند. علاوه بر مسائل روحی ، ناهنجاری های ساختاری در فک و دندان ها مانند نامرتبی دندان ها یا عدم تطابق فک بالا و پایین (مالاکلوژن) ، اختلالات خواب مانند آپنه خواب و همچنین مصرف برخی داروها، الکل و کافین می توانند در بروز یا تشدید این مشکل مؤثر باشند.
جهت دریافت مشاوره از متخصصین کلینیک مهرویلا ، فرم زیر را پر کنید
علائم دندان قروچه چیست ؟
علائم این بیماری بسیار متنوع است و فراتر از آسیب های دندانی می تواند سایر بخش های بدن را درگیر کند؛ از جمله شایع ترین نشانه ها می توان به ساییدگی و کوتاه شدن دندان ها، حساسیت شدید دندانی به سرما و گرما، و صدا دادن فک هنگام باز و بسته کردن دهان اشاره کرد. همچنین افراد مبتلا اغلب با درد یا خستگی در عضلات فک، صورت و حتی گوش، سردردهای صبحگاهی، درد گردن و گاهی اختلال در خواب بیدار می شوند که همگی نشان دهنده فشار بیش از حد به عضلات جویدن و مفصل فک در طول شب است.
آیا دندان قروچه قابل درمان است ؟
خوشبختانه دندان قروچه یا براکسیسم یک مشکل قابل مدیریت و درمان است و با توجه به شدت و علت آن ، روش های مختلفی توسط پزشک پیشنهاد می شود :
- استفاده از نایت گارد یا اسپلینت (محافظ دهانی)
یکی از رایج ترین و مؤثرترین روش ها برای جلوگیری از آسیب به دندان ها، استفاده از گارد یا پلاک های مخصوص شبانه است که توسط دندانپزشک ساخته می شود. این دستگاه شفاف و پلاستیکی مانند یک محافظ عمل کرده و بین فک بالا و پایین قرار میگیرد تا از تماس مستقیم دندان ها با یکدیگر و ساییده شدن مینای دندان در طول خواب جلوگیری کند، هرچند که علت اصلی فشاردادن را درمان نمیکند اما از تخریب بافت دندانی جلوگیری میکند.
- مدیریت استرس و تکنیک های آرام سازی
از آنجا که استرس و اضطراب از اصلی ترین عوامل دندان قروچه هستند، کاهش تنش های روحی نقش مهمی در درمان دارد. روش هایی مانند یوگا ، مدیتیشن ، تمرینات تنفسی عمیق و ورزش منظم به کاهش سطح کورتیزول (هورمون استرس) در بدن کمک کرده و باعث می شوند عضلات فک در طول شب کمتر درگیر انقباضات شدید شوند.
- اصلاح ناهنجاری های دندانی و ارتودنسی
گاهی اوقات علت اصلی براکسیسم ، نامرتبی دندان ها یا عدم تطابق صحیح فک ها روی هم است که باعث می شود فک برای پیدا کردن موقعیت راحت دچار فشار شود. در این موارد، درمان ارتودنسی برای مرتب کردن دندان ها یا استفاده از روکش ها و تاج های دندانی برای اصلاح سطح اکلوژن (نحوه روی هم نشستن دندان ها)، می تواند مشکل ساختاری را برطرف کرده و دندان قروچه را متوقف کند.
- تزریق بوتاکس (سم بوتولینوم)
در مواردی که دندان قروچه شدید باشد و با دردهای عضلانی شدید فک همراه باشد، پزشکان ممکن است از تزریق بوتاکس در عضلات جویدن استفاده کنند. این کار باعث فلج موقت و ضعف عضلات می شود که قدرت فشاردادن دندان ها را به شدت کاهش می دهد و در نتیجه هم درد بیمار تسکین می یابد و هم از آسیب بیشتر به مفصل فک و دندان ها جلوگیری می شود.
- تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی
برخی عادات روزمره و مواد مصرفی می توانند دندانقروچه را تشدید کنند که اصلاح آن ها در درمان کمککننده است. پرهیز از مصرف نوشیدنی های حاوی کافین (قهوه و چای غلیظ) و الکل، ترک سیگار، و خودداری از جویدن اشیاء سخت مانند خودکار یا یخ، به کاهش تحریک سیستم عصبی و فعالیت بیش از حد عضلات فک کمک کرده و روند بهبودی را تسریع می بخشد.
